Mục lục bài viết
Mới đây, trên Yahoo News Nhật Bản đưa tin về vụ một nam thanh niên người nước ngoài tử vong tại Nhật nghi bị đánh đập rồi đạp xuống sông đến chết. Tối ngày 2/8 (giờ địa phương), có một người phụ nữ gọi điện cho cảnh sát thông báo rằng: “Một người nước ngoài đang chết đuối trên sông”. Vụ việc diễn ra tại khu Minami nằm ở ven sông Dotonbori thuộc TP Osaka. Liên quan đến vụ việc trên, hôm nay ngày 3/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka (Nhật Bản) đã liên hệ với Bộ Ngoại giao Nhật Bản, cảnh sát Osaka và cộng đồng người Việt Nam tại khu vực để tìm hiểu thông tin vụ việc và thực hiện việc bảo hộ công dân khi cần thiết.
Vậy, dưới góc độ quy định của pháp luật, việc nạn nhân là người Việt Nam bị thiệt mạng do tội phạm thực hiện ở nước ngoài (cụ thể trong vụ việc trên là Nhật Bản) thì thân nhân của nạn nhân cần làm gì? Biện pháp bảo hộ công dân được thực hiện như thế nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây như sau:
I. Xử lý công dân tử vong ở nước ngoài:
Khi người Việt Nam tử vong tại nước ngoài, cụ thể trong trường hợp được nêu trên là bị xâm hại tính mạng. Trường hợp này người thân, bạn bè của người Việt Nam liên hệ ngay với Phòng Bảo hộ Công dân và Pháp nhân Việt Nam ở nước ngoài, Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao), số 40, phố Trần Phú, quận Ba Đình, Hà Nội, theo số điện thoại (+84) 981.84.84.84. Địa chỉ hòm thư: baohocongdan@gmail.com nếu đang sinh sống tại Việt Nam; hoặc nếu đang sinh sống tại nước ngoài liên hệ ngay với Đại sứ quán/Tổng Lãnh sự quán Việt Nam gần nhất và thực hiện các công việc sau:
- Cung cấp giấy tờ của nhân thân và của người thiệt mạng (như hộ chiếu hoặc giấy chứng minh nhân dân) cho cơ quan đăng ký.
- Trường hợp muốn đưa thi hài hoặc di hài về Việt Nam an táng, cần cung cấp các giấy tờ sau đây do cơ quan thẩm quyền nước sở tại cấp:
- Giấy chứng tử.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thi hài (không phải chết do bệnh truyền nhiễm)/ Giấy chứng nhận hỏa thiêu (đối với di hài);
- Giấy chứng nhận bảo quản thi hài đúng quy chuẩn vận chuyển hàng không quốc tế (quan tài 3 lớp: vải, gỗ, kẽm)/ Giấy chứng nhận kiểm dịch (đối với lọ tro).
Căn cứ các thông tin cung cấp hoặc tự thu thập được, Cơ quan đại diện ngoại giao có thể thực hiện các công việc trợ giúp thân nhân nạn nhân như sau:
- Cấp giấy phép vận chuyển thi hài/di hài nhập cảnh Việt Nam.
- Dịch sang tiếng Việt các giấy tờ phía nước ngoài cấp để xuất cảnh thi hài/di hài và hợp pháp hóa các giấy tờ này phục vụ cho việc kiểm dịch khi nhập cảnh Việt Nam.
- Cơ Quan Đại Diện sẽ cấp Giấy chứng tử theo mẫu của Việt Nam để tiện sử dụng trong nước.
- Giới thiệu cho thân nhân địa chỉ công ty mai táng, hỏa táng và vận chuyển thi hài/di hài.
- Nếu phiên dịch tiếng Việt không có, Cơ Quan Đại Diện có thể thu xếp cử cán bộ biết tiếng nước sở tại giúp phiên dịch.
- Nếu người chết đang đi du lịch theo tour thì chính công ty tổ chức tour sẽ phải thông báo và thường xuyên liên hệ với thân nhân của người chết. Nếu người chết là du học sinh (cụ thể trong trường hợp trên), nghiên cứu sinh, thực tập sinh thì nhà trường nơi người chết học tập, nghiên cứu sẽ phải thông báo cho gia đình nạn nhân hoặc cơ quan, tổ chức cử người đó ra nước ngoài. Nếu người chết là người lao động, nhà máy, công xưởng nơi bạn làm việc sẽ thông báo cho công ty phái cử bạn ra nước ngoài để giải quyết hậu sự theo hợp đồng.
- Cơ Quan Đại Diện nhận được thông tin về công dân Việt Nam bị chết ở nước ngoài mà chưa có người thừa nhận, sẽ thông báo ngay về Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) để đưa thông tin lên mạng tại Mục “Tìm kiếm thân nhân” và đề nghị cơ quan công an giúp tìm kiếm thân nhân người chết càng nhanh càng tốt.
Ngoài ra, cơ quan đại diện ngoài giao có thể giúp chuyển tiền từ người thân, bạn bè ở Việt Nam để trả cho các chi phí nêu trên thông qua Quỹ Bảo Hộ Công Dân.
II. Thực hiện các biện pháp bảo hộ công dân
Bảo hộ công dân là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích của công dân nước mình ở nước ngoài, khi các quyền và lợi ích này bị xâm hại ở nước ngoài. Theo đó, dựa trên cơ sở cơ cấu tổ chức, cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trong nước và nước ngoài thực hiện việc bảo hộ công dân khi cần thiết.
a. Điều kiện bảo hộ công dân:
- Công dân có quốc tịch Việt Nam;
- Có quyền lợi hợp pháp của đối tượng bảo hộ bị xâm hại;
- Đã áp dụng các biện pháp tự bảo vệ trên thực tế theo pháp luật của nước sở tại như: yêu cầu đòi bồi thường để khắc phục thiệt hại nhưng không mang lại kết quả hoặc mức bồi thường không thỏa đáng.
b. Các biện pháp bảo hộ công dân:
Theo quy định của Công ước Viên 1963 về quan hệ lãnh sự và các điều ước quốc tế đã ký kết, thể chế hóa các quy định của Luật, Cơ quan Ngoại giao, Cơ quan Đại diện ngoại giao, Cơ quan lãnh sự thực hiện các biện pháp bảo hộ công dân như sau:
- Ở nước ngoài: Cử viên chức Lãnh sự tiến hành thăm lãnh sự đối với công dân bị giam giữ, bị tù; gặp gỡ, đấu tranh trực tiếp, can thiệp, bày tỏ quan điểm pháp lý với cơ quan chức năng sở tại; gửi thư, công hàm trực tiếp cho cơ quan chức năng hoặc Bộ Ngoại giao sở tại; gửi thư cá nhân hoặc Đại sứ, Tổng Lãnh sự trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc với đại diện cơ quan hữu quan sở tại hoặc gửi công hàm Đại sứ quán, Tổng Lãnh sự quán để bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân và pháp nhân Việt Nam.
- Ở trong nước: Lãnh đạo Bộ Ngoại giao triệu đại sứ, trao công hàm; trả lời phỏng vấn báo chí của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao hoặc Tuyên bố của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao về vấn đề bảo về quyền lợi của công dân; Cục Lãnh sự (Bộ ngoại giao) gửi công hàm cho Đại sứ quán nước ngoài tại Hà Nội hoặc Cục trưởng Cục Lãnh sự mời Đại sứ nước liên quan trao công hàm; Bộ Ngoại giao ta gửi công hàm cho Bộ Ngoại giao nước ngoài liên quan; cử Đoàn công tác liên ngành trong nước ra nước ngoài thực hiện bảo hộ.
Một số ví dụ điển hình về công tác bảo hộ công dân:
- Vụ việc cô dâu người Việt Thạch Thị Hồng Ngọc bị người chồng Hàn Quốc tâm thần sát hại, Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc đã phối hợp với cơ quan chức năng Hàn Quốc tìm hiểu, yêu cầu nhanh chóng điều tra kết luận và xử lý nghiêm minh vụ việc. Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc đã mời Đại sứ Việt Nam đến để gửi lời chia buồn, và trao 10 triệu won (tương đương 8.300 USD) cho gia đình người đã mất. Đại sứ quán ta tại Hàn Quốc cũng đã cấp giấy tờ và giúp đỡ gia đình đưa hài cốt chị Ngọc về an táng tại quê nhà.
- Vụ việc anh Nguyễn Văn Bảy, bị tai nạn lao động dẫn đến tử vong ngày 14/10/2008 tại Qatar, Đại sứ quán Việt Nam tại Qatar đã đấu tranh bảo vệ quyền lợi, phía chủ đã phải chấp nhận bồi thường cho gia đình anh Bảy với số tiền hơn 54.000 USD. phía chủ đã phải chấp nhận bồi thường cho gia đình anh Bảy với số tiền hơn 54.000 USD.
Như vậy, cụ thể trường hợp du học sinh tại Việt Nam tại Nhật Bản bị thiệt mạng theo thông tin đã ghi nhận và các trường hợp tương tự, thân nhân căn cứ theo quy định của pháp luật nước sở tại để thực hiện việc yêu cầu người có hành vi xâm hại nạn nhân bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả. Nếu không có kết quả hoặc bồi thường không thỏa đáng, thân nhân liên hệ, cung cấp thông tin cho Cơ quan ngoại giao, Cơ quan Đại diện ngoại giao, Cơ quan lãnh sự để thực hiện các biện pháp bảo hộ công dân, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho nạn nhân, thân nhân nạn nhân bị xâm hại tính mạng.
HTICLaw
